برای تدریس ریاضی در آبان، از کجا شروع کنیم؟
انتخاب فعالیت‌های مناسب مبتنی بر هدف برای کلاس ریاضی، یکی از بخش‌های مهم برنامه‌ریزی تدریس است. گاهی یک طرح یادگیری، یک ابزار ساده یا یک پرسش خوب می‌تواند فرصت تازه‌ای برای فکر کردن، گفت‌وگو و یادگیری عمیق‌تر در کلاس ایجاد کند.
در گروه امید، مجموعه‌ای از طرح‌های یادگیری و منابع آموزش ریاضی گردآوری کرده‌ایم تا معلمان بتوانند متناسب با موضوعات آموزشی هر پایه، فعالیت‌های مناسبی برای کلاس خود انتخاب کنند.
در این راهنما، تعدادی از منابع امید را که می‌توانند برای برنامه‌ریزی تدریس ریاضی در آبان مفید باشند، معرفی می‌کنیم.
نکته :این پیشنهادها برای کمک به برنامه‌ریزی معلم‌اند. انتخاب نهایی و ترتیب اجرای فعالیت‌ها بهتر است توسط مربی و با توجه به بودجه‌بندی مدرسه، آموخته‌های قبلی دانش‌آموزان و نیازهای کلاس انجام شود.
پایهٔ اول دبستان | اعداد، الگوهای تکرارشونده و بازنمایی
در این دوره، فرصت‌هایی برای شمارش، تشخیص تعداد، ساختن مجموعه‌ها، نمایش عددها و مشاهدهٔ الگوها فراهم کنید.
طرح‌های یادگیری پیشنهادی:
منابع آموزشی:
- پیت و چهار دکمه‌ی باحالش
- ابزار کاغذی چیدمان نقطه‌ها
- پوستر چیدمان نقطه‌ها
- ترکیب جمعی دو عدد
- مسئله با میوه‌ها
- خرد کردن جمعی یک عدد
- ارتباط جمع و تفریقی سه عدد
- مجموعه سوال‌های «استدلال و حل مسئله در حوزه اعداد»: متناسب با نیاز این ماه، می‌توانید از بین فعالیت‌های این منبع انتخاب کنید.
هنگام انتخاب این فعالیت‌ها، به محدودهٔ اعداد موردنظر در بودجه‌بندی و هدف یادگیری توجه کنید. برای نمونه، در فعالیت‌هایی که امکان تغییر تعداد وجود دارد، می‌توانید از تعداد کوچک‌تر استفاده کنید؛ البته به شرط آنکه هدف و ساختار فعالیت با نیاز دانش‌آموزان متناسب باشد.
پایهٔ دوم دبستان | جمع و تفریق اعداد دورقمی
برای این پایه، بهتر است منابعی در اولویت قرار گیرند که به دانش‌آموزان کمک می‌کنند راهبردهای مختلف جمع و تفریق را بررسی کنند، دربارهٔ روش‌های خود توضیح دهند و از نمایش‌های عددی برای حل مسئله استفاده کنند. در فایل پیشنهادی فعلی، منابع زیر برای توسعهٔ درک عددی معرفی شده‌اند:
طرح‌های یادگیری پیشنهادی:
- تعدادِ زیادی تاس
- الگوها در جدول ۱ تا ۱۰۰
- جای عددها در جدول ۱ تا ۱۰۰
- قطعه‌های جدول ۱ تا ۱۰۰
- پازل جدول ۱ تا ۱۰۰
- ۱۰۰۰ یعنی چه؟ عدد ۱۰۰۰ متناسب با نیاز پایه دوم، به ۱۰۰ تغییر کند.
- راه‌های متعددِ دیدنِ ۱۰۰
- تخمین بزن و به ۱۰۰ برسان
منابع آموزشی:
- شمارش چندتا چندتا در جدول اعداد
- مجموعه سوال‌های «استدلال و حل مسئله در حوزه اعداد» متناسب با نیاز این ماه، می‌توانید از بین فعالیت‌های این منبع انتخاب کنید.
این منابع را می‌توان متناسب با نیاز کلاس انتخاب کرد؛ اما نیاز است فعالیت‌هایی را در اولویت قرار دهیم که ارتباط مستقیم‌تری با جمع و تفریق اعداد دورقمی دارند.
پایهٔ سوم دبستان | اعداد چهاررقمی
در یادگیری اعداد چهاررقمی، فرصت‌هایی برای درک بزرگی عددها، ارزش مکانی رقم‌ها، نمایش عددها و ارتباط آن‌ها با موقعیت‌های واقعی فراهم کنید.
طرح‌های یادگیری پیشنهادی:
منابع آموزشی :
- مجموعه سوال‌های «استدلال و حل مسئله در حوزه اعداد» : متناسب با نیاز این ماه، می‌توانید از بی فعالیت‌های این منبع انتخاب کنید.
برای پوشش کامل‌تر بودجه‌بندی، بهتر است منابع مربوط به ارزش مکانی و نمایش و مقایسهٔ اعداد چهاررقمی نیز بررسی شوند.
پایهٔ چهارم دبستان | کسر
برای کمک به درک مفهومی کسر، از دانش‌آموزان بخواهید کسرها را در شکل‌ها و بازنمایی‌های گوناگون تجربه کنند، دربارهٔ قسمت‌های مساوی توضیح دهند و برداشت‌های خود را با دیگران به اشتراک بگذارند.
طرح‌های یادگیری پیشنهادی:
منابع آموزشی:
پیشنهاد می‌شود هنگام انتخاب فعالیت‌ها، به هدف آموزشی هرکدام توجه کنید و از دانش‌آموزان بخواهید توضیح دهند که شکل‌ها چگونه کسر مورد نظر را نشان می‌دهند.
پایهٔ پنجم دبستان | کسر
در این پایه، فعالیت‌های تصویری و ابزارهای دست‌ورزی می‌توانند به درک بهتر کسرها کمک کنند. بااین حال، برای موضوعاتی مانند کسرهای بزرگ‌تر از واحد، جمع و تفریق عددهای مخلوط و ضرب و تقسیم کسرها، باید منابع متناسب با هر مبحث نیز انتخاب شوند.
طرح‌های یادگیری پیشنهادی:
منابع آموزشی:
ابزار قطعه‌های کسری می‌تواند به نمایش کسرهای بزرگ‌تر از واحد و عددهای مخلوط کمک کند. برای پوشش کامل موضوعات آبان، پیشنهاد می‌کنیم منابع مربوط به عملیات با کسرها و عددهای مخلوط نیز به این فهرست اضافه شوند.
پایهٔ ششم دبستان | عملیات با کسرها
برای یادگیری عملیات با کسرها، تنها تمرین محاسبات کافی نیست؛ دانش‌آموزان باید فرصت داشته باشند دربارهٔ راهبردهای خود توضیح دهند، روش‌های مختلف را مقایسه کنند و ارتباط میان نمایش‌های مختلف کسر را بررسی کنند.
منابع آموزشی:
این ابزار ممکن است برای بررسی برخی مفاهیم پایه‌ای کسر مفید باشد. با توجه به بودجه‌بندی این پایه، لازم است منابع دیگری نیز برای جمع، تفریق، ضرب، تقسیم و محاسبات با کسرها انتخاب شوند. منابع بیشتر برای این پایه در آینده در وبسایت امید ریاضی اضافه می‌شوند.
پایهٔ هفتم | جبر و عبارت‌های جبری
طرح‌های یادگیری پیشنهادی:
در پایهٔ هفتم دانش‌آموزان با مفهوم متغیر و نوشتن عبارت جبری برای الگوهای عددی یا موقعیت‌های کلامی آشنا می‌شوند. این فعالیت پس از آشنایی اولیه با این مفاهیم، فرصت تازه‌ای برای جبرورزی در یک فضای جدید فراهم می‌کند. به همین جهت این فعالیت به دانش‌آموزان کمک می‌کند که فراتر از کاربست رویه‌ها برای مسئله‌های یکسان، درکشان از متغیر و عبارت جبری را عمیق کنند.
پایهٔ هشتم | اعداد و عملیات؛ شمارنده‌ها
طرح‌های یادگیری پیشنهادی:
برای تعمیق درک دانش‌آموزان از شمارنده‌های اعداد طبیعی، فرصت‌هایی برای طرح پرسش، بررسی حدس‌ها و دربارهٔ ویژگی‌های عددها فراهم کنید. فعالیت « عددی با سه شمارنده » دانش‌آموزان را به کاوش دربارهٔ استدلال عددهایی با ویژگی مشخص دعوت می‌کند و فرصتی برای بررسی درستی ادعاها و تمایز میان مثال زدن و استدلال در حالت کلی فراهم می‌کند.
پایهٔ نهم | جبر و هندسه؛ الگوها و روابط عددی
طرح‌های یادگیری پیشنهادی:
برای تقویت توانایی دانش‌آموزان در کشف و توضیح روابط ریاضی، فعالیت‌هایی در اختیارشان قرار دهید که آن‌ها را به بررسی الگوها، طرح حدس و ارائهٔ دلیل دعوت می‌کنند. در فعالیت « چهارضلعی‌ها روی جدول ضرب »، دانش‌آموزان رابطه‌ای میان عددهای قرار گرفته روی رأس‌های لوزی را بررسی می‌کنند و می‌کوشند توضیح دهند چرا این رابطه برقرار است. این فعالیت با اینکه با دانش جبر پایهٔ هفتم هم قابل انجام است، اما به جهت نوعی که ویژگی‌های لوزی را با جدول ضرب ترکیب می‌کند، مسئلهٔ نسبتا دشواری محسوب می‌شود که احتمالا چالش آن برای پایهٔ نهم مناسب‌تر باشد.
منابع بیشتر برای کلاس ریاضی شما
در امید ریاضی، علاوه بر طرح‌های یادگیری، منابعی مانند کاربرگها، ابزارهای کاغذی و مجازی، پوسترهای آموزشی ، کتاب، نوشته‌هایی در مورد علم آموزش و … نیز در دسترساند. می‌توانید با توجه به موضوع درس، نیاز دانش‌آموزان و هدف آموزشی خود، منابع مرتبط را بررسی، مطالعه و انتخاب کنید.