عددی داریم که سه تا شمارنده دارد.
راجع به این عدد چه می‌توانی بگویی؟ چه سوال‌هایی داری؟
شرح فعالیت
گام اول؛ جملهٔ من
کاربرگ عددی با سه شمارنده را در اختیار بچه‌ها قرار دهید. از آن‌ها بخواهید بخش اول را به صورت فردی بخوانند و انجام دهند. ممکن است شروع کار برای بعضی از بچه‌ها سخت باشد. خوب است بعد از اینکه کمی به آن‌ها فرصت دادید بین بچه‌ها بگردید و به بچه‌هایی که نمی‌دانند از کجا شروع کنند بگویید که سعی کنند برای خودشان عدد مثال بزنند. در این مرحله، از تأیید یا رد جمله‌ها خودداری کنید و بچه‌ها را تشویق کنید که بدون نگرانی از درست یا غلط بودن ایده‌هایشان جملات را بنویسند. ممکن است بعضی از بچه‌ها همچنان جملهٔ خبری به ذهنشان نرسد در این صورت آن‌ها را تشویق کنید که یک سوال راجع به چنین عددی بپرسند.
نمونه‌ای از پاسخ‌های احتمالی بچه‌ها
من فکر می‌کنم این عدد فرد است.
من فکر می‌کنم این عدد حاصل‌ضرب دو عدد اول است.
من فکر می‌کنم این یک عدد مربع کامل است.
آیا این عدد می‌تواند به ۲ بخش‌پذیر باشد؟
گام دوم؛ جملات هم‌کلاسی‌ها
از دانش‌آموزان بخواهید جمله‌های خود را در گروه یا کلاس با یکدیگر به اشتراک بگذارند. مطابق بخش دوم کاربرگ، آن‌ها باید جمله یا فکر تازه و جالب یکی از هم‌کلاسی‌هایشان را ثبت کنند و ایده‌ای را که در جریان گفت‌وگو به ذهنشان می‌رسد بنویسند.
دانش‌آموزان را تشویق کنید به‌جای قضاوت فوری دربارهٔ جمله‌های دیگران، ابتدا تلاش کنند منظور گوینده را بفهمند. اگر جمله‌ای مبهم است، از آن‌ها بخواهید برای روشن شدن منظور، سوال بپرسند.
همزمان که بچه‌ها جملات را می‌خوانند شما هم همهٔ جملات خبری و سوالات را روی تخته بنویسید. به این فهرست در قسمت بعد نیاز داریم.
در این مرحله قرار نیست راجع به درستی جمله‌ها بحث کنیم یا سوالات را پاسخ بدهیم. فقط قرار است تلاش کنیم ایده‌ها را به خوبی بفهمیم. اگر کسی جمله‌ای را به خوبی متوجه نشد می‌توانید از این سوالات برای شفاف کردن حرفش استفاده کنید.
- آیا می‌توانی با مثال یا توضیحی بیشتر، منظور خودت را روشن‌تر کنی؟
- آیا بخش مشخصی از این جمله هست که برایت مبهم باشد؟
گام سوم؛ کار گروهی
حالا نوبت بررسی درستی جملات است. ابتدا لازم است هر دانش‌آموز یک سوال انتخاب کند یا یک جملهٔ خبری را تبدیل به سوال کند. مثلا اگر کسی نوشته: «فکر می‌کنم این عدد فرد است.» می‌توان آن را تبدیل به این سوال کرد: «آیا این عدد حتما یک عدد فرد است؟»
به بچه‌ها فرصت بدهید که سوالشان را انتخاب کنند و آن را در قسمت سوم کاربرگ بنویسند.
بعد از این قرار است دانش‌آموزان تلاش کنند به سوالات پاسخ بدهند. اما خوب است قبل از شروع کار از بچه‌ها بخواهید کسانی را پیدا کنند که سوال مشابهی انتخاب کرده‌اند و با هم گروه تشکیل بدهند. به هر حال بچه‌ها به صورت فردی و گروهی روی سوالات کار می‌کنند و تلاش می‌کنند به سوالات پاسخ بدهند.
در این فرایند بین گروه‌ها بچرخید و سعی کنید به بچه‌ها در پیدا کردن پاسخ‌‌ها کمک کنید.
ممکن است بچه‌ها به جای استدلال کردن فقط از مثال‌ها استفاده کنند. در این صورت تلاش کنید آن‌ها را به سمت مثال زدن اعداد بزرگ هدایت کنید. کار کردن روی اعداد بزرگ می‌تواند یک گام میانی برای رسیدن به استدلال باشد.
گام چهارم؛ گفت‌وگوی کلاسی
بچه‌ها را برای یک گفت‌وگوی کلاسی دور هم جمع کنید. قرار است پاسخ به همهٔ سوال‌ها را در کلاس بررسی کنیم. سعی کنید به این گفت‌وگو نظمی بدهید. مثلا روی سوال‌ها به ترتیب کار کنید و مدام توجه بچه‌ها را به سوال مورد بحث جلب کنید. موقع گفت‌وگو راجع به هر سوال از بچه‌هایی که قبلا به آن سوال فکر کرده‌اند بخواهید که فکرهایشان را برای بقیه توضیح بدهند. خوب است شما همزمان که بچه‌ها توضیح می‌دهند ایده‌هایشان را روی تخته بازنمایی کنید.
در این مرحله قرار است در نهایت به پاسخ درست همهٔ سوالات برسیم. پس شاید لازم باشد گاهی شما جمع‌بندی نهایی را راجع به هر سوال انجام دهید.
موقع گفت‌وگوی کلاسی به قواعد گفت‌وگوی سازنده اشاره کنید. مراقب باشید بچه‌ها به نوبت صحبت کنند، همه برای بیان ایده‌هایشان فرصت کافی داشته باشند و کسی برای بیان ایده‌اش تحت فشار قرار نگیرد. شاید این پرسش‌ها حین گفت‌وگو کمک‌کننده باشند.
- کدام جمله یا ایده برایت ارزش بررسی بیشتری دارد؟ چرا؟
- دقیقاً می‌خواهی چه چیزی را بفهمی یا بررسی کنی؟
- آیا پرسشت به‌اندازه‌ای روشن است که هم‌کلاسی‌ات هم بتواند بفهمد چه چیزی را می‌خواهی بررسی کنی؟
- برای شروع بررسی این پرسش، چه عددهایی را می‌توانی امتحان کنی؟
- چه محاسبه، شکل یا استدلالی در این مسیر به تو کمک کرد؟
- اگر با یک مثال شروع کنی، از کجا می‌فهمی که نتیجهٔ تو فقط دربارهٔ همان مثال است یا می‌تواند دربارهٔ عددهای دیگری هم برقرار باشد؟
- وقتی روش اولت نتیجه نداد چه روش دیگری را امتحان کردی؟
در این گفت‌وگو فقط روی ایده‌های درست تمرکز نکنید. اجازه بدهید مسیرهای شکست هم در کلاس بیان شوند. از شنیدن آن‌ها استقبال کنید. از شنیدن پاسخ‌های اشتباه و نجات آن‌ها به کمک همدیگر استقبال کنید. به این شکل کمک می‌کنید که بچه‌ها ببینند مسیر استدلال ریاضی یک مسیر پرپیچ‌وخم است.
گام پنجم؛ بازاندیشی
از دانش‌آموزان بخواهید بخش بازاندیشی کاربرگ را بخوانند و تکمیل کنند. به آن‌ها فرصت کافی بدهید که در سکوت و به صورت فردی به جملات فکر کنند و نظرشان را بیان کنند. بعد از داوطلبین بخواهید که اگر مایل هستند نکته‌ای را به اشتراک بگذارند.
این بخش را به آزمون یا ارزیابی میزان اعتماد به نفس دانش‌آموزان تبدیل نکنید. اگر کسی مایل نیست در کلاس صحبت کند او را ملزم نکنید که حتما در بحث شرکت کند. هدف از این بخش این است که بچه‌ها به مسیری که طی کردند و به توانمندی‌های خود از بالا نگاه کنند و نسبت به درک خود شناخت پیدا کنند.
دیدگاهتان را بنویسید